Edebiyat

Edebiyat Türk Edebiyatı TÜRKÇE'NİN TARİHİ GELİŞİMİ VE DEVİRLERİ 2-KUTADGU BİLİG Kutadgu bilig tabiri onun muhtevasını da adeta dile getirmektedir. İnsana her iki dünyada gerçekten kutlu olmak,mutlu yaşamak için gerekli yolu göstermeyi amaçlayan bu kitap, aruz vezni ile yazılmıştır. Nazım şekli mesnevidir. Ancak pek az miktarda dörtlüklerde vardır. Kutadgu Bilig'in Karahanlılar çağının siyasi ve kültürel bakımdan önemli bir merhalesini temsil eder. Kutadgu Bilig,alegorik bir münazara karakterindedir. Münazaranın kahramanları dört kişiden ibaret olmakla beraber,genel olarak ağırlık noktalarını,iki kişi arasındaki konuşmalar temsil ve teşkil eder. Kutadgu Bilig,dil özellikleriyle olduğu kadar düşünce derinliği ve zevk inceliğiyle de yeni bir çığır açan şaheserlerdendir. Türk edebiyatında ondan daha eski manzum mesnevimiz yoktur. Türk dilini İslami ilk büyük abidesi olduğu nisbette,Türk edebiyatının da geçmişi geleceğe bağlayan güçlü bir kültür mirasıdır. Kutadgu Bilig,hem devlet teşkilatı,hem de toplumdaki fertler ve onların toplum içindeki mevkileri ve görevleriyle ilgilidir. Eserin temelinde kamil insan kavramı yatmaktadır. Özellikle insanı geliştiren ve güçlendiren faziletler dikkati çeker: Bilgi edinmek,okumak,güzel yazmak,çeşitli bilimlere vukuf,sevilen milli sporlara ve maharetlere değer vermek başta gelir. Kutadgu Bilig'de tasvir edilen hayat ve idealleştirilen kişiler,sadece şairin devrindeki hayat ve şahsiyetler değildir. Ondan çok daha önceki bir zamana aittir. Bir yönü ile bir nasihatname niteliğinde olan Kutadgu Bilig,başka yönü ile de bir siyasetname karakterindedir.   Kastamonu Atasözleri -Akrabanla varış geliş et, alış veriş etme. -Kadın var külü aş yapar, kadın var unu taş yapar. -İmam ölür sarığı kalır, çingene ölür körüğü kalır. -Sana bana gelmezler, üne gelirler. -Kendi karnına sığmayan sır, kimsenin karnına sığmaz. -Anasının kucağında uyuyan çocuğun yüreği yağlanır. -Değirmende yoğurt öğünmez. GAZEL Hâsılım yok ser-i kûyunda belâdan gayrı Garazım yok reh-i aşkında fenâdan gayrı Ney-i bezm-i gamem ey âh ne bulsan yele ver O da yanmış kuru cisminde hevâdan gayrı Perde çek çehreme hicran günü ey kanlu sirişk Ki gözüm görmeye ol mâhlikadan gayrı Yetti bi-kesliğim ol gayete kim çevremde Kimse yok çizgine gird-âb-ı belâdan gayrı Bozma ey mevc gözüm yaşı habâbın ki bu seyl Komadı hiç imâret bu binadan gayrı Bezm-i aşk içre Fuzûli nice âh eylemeyem Ne temettu' bulunur neyde sadâdab gayrı Fuzili

KALDIRIMLAR Sokaktayım, kimsesiz bir sokak ortasında, Yürüyorum, arkama bakmadan yürüyorum. Yolumun karanlığa karışan noktasında Sanki beni bekleyen bir hayal görüyorum. ******************************** Kara gökler kül rengi bulutlarla kapanık; Evlerin bacasını kolluyor yıldırımlar. Bu gece yarısında iki kişi uyanık: Biri benim, biri de uzayan kaldırımlar. ******************************* Içimde damla damla bir korku birikiyor; Sanıyorum her sokak başını kesmiş devler. Simsiyah camlarını üzerime dikiyor Gözleri çıkarılmış bir âmâ gibi evler. ******************************** Kaldırımlar, ıstırap çekenlerin annesi, Kaldırımlar, içimde yaşamış bir insandır. Kaldırımlar, duyulur ses kesilince sesi, Kaldırımlar, içimde uzayan bir lisandır. ******************************* Bana düşmez can vermek yumuşak bir kucakta, Ben bu kaldırımların emzirdiği çocuğum. Slm.İsteklerinizi bize yazın....   Bana ulaşmak için....TIKLA.... Edebi Akımlar TANIM Belli bir tarihsel süreçte edebiyatı, tür ve yazarın milliyeti bakımından herhangi bir ayrım olmadan şekilsel ve içeriksel olarak etkileyen belli üslup, duygu ve düşünce dizisidir. Belli başlı edebi akımlar, klasizm, romantizm (coşumculuk), parnasizm (sanat sanat içindir), naturalizm (doğalcılık), sembolizm (simgecilik), idealizm (ünanimizm), realizm (gerçekçilik), fütürizm (gelecekçilik), dadaizm, gerçeküstücülük (sürrealizm), letrizm (harfçilik), varoluşçuluk (egzistansiyalizm), personalizm (kişilikçilik) olarak sıralanabilir. KLASİZM Edebiyatta eski Yunan ve Roma sanatını temel alan tarihselci yaklaşım ve estetik tutumdur. Yeniden doğuş diye adlandırılan Rönesans döneminde gelişmiştir. Bu akımın izleri bir önceki dönemde Rebelais ve Montaigne’de, hatta Aristotelestedir. Klasizmin temel öğeleri kendi içinde soyluluk, akılcılık, uyum, açıklık, sınırlılık, evrensellik, idealizm, denge, ölçülülük, güzellik, görkemliliktir. Yani bir eserin klasik sayılabilmesi için bu özellikleri barındırması gerekmektedir. Kısaca klasik bir eser, bir üslubun en yetkin ve en uyumlu ifadesini bulduğu eserdir. Klasizm temellerini Rönesans aristokrasisinden alır. Klasizm bir bakıma aristokrasinin akımıdır.

TÜRK EDEBİYATINDA DÖNEMLER İSLAMİYET ÖNCESİ TÜRK EDEBİYATI Türklerin İslamiyet'e girmeden önce meydana getirdikleri edebiyattır. Sözlü ve yazılı olmak üzere ikiye ayrılır. SÖZLÜ EDEBİYAT Her toplumda olduğu gibi Türklerde de kendine özgü sözlü edebiyat ürünleri vardır. Bu ürünler eski Türk topluluklarının sığır,şölen ve yuğ adını verdikleri törenlerden doğan ürünlerdir. Sığır: Av törenlerine denir. Şölen: Kurban törenlerine denir. Yuğ: Yas,ölüm törenlerine denir. İslamiyet Öncesi Türk Şiirinin Özellikleri: *Hece ölçüsüyle söylenmiştir.(7’li,8’li,12’li) *Yarım kafiye kullanılmıştır. *Nazım birimi dörtlüktür. *Dildeki kelime sayısı sınırlı kalmıştır.,yabancı dillerin etkisi yoktur *Tabiatla iç içe oldukları için sanatçılar benzetmelerde tabiattan yararlanmışlardır. *Şiirlerde işlenen konular:kahramanlık,yiğitlik,ölüm,savaş ve aşktır. SÖZLÜ ÜRÜNLER KOŞUK *Dörtlüklerle söylenilir. *Hece vezni kullanılmıştır.Yiğitlik,aşk,tabiat gibi konular işlenir. *Halk edebiyatındaki karşılığı koşmaDivan edebiyatındaki karşılığı gazeldir. *Kafiye düzeni aaab cccb dddb şeklindedir. Sagu *Devlet büyüklerinin ölümü üzerine duyulan acıyı dile getirmek için söylenen şiirlerdir. *Kafiye düzeni koşuktaki gibidir. *Halk edebiyatındaki karşılığı "ağıt", Divan edebiyatındaki karşılığı "mersiye"dir. Kısa ve özlü sözlerdir.Atasözünün yerine kullanılmıştır. Milletlerin zihinlerinde derin etki bırakan savaş,göç,afet,kıtlık gibi olayların etkisiyle söylenmiş,uzun manzum hikayelerdir. *Olayların toplumda derin izler bırakmış olması. *Olay ve kişilerin olağanüstü nitelikler göstermesi. *Tanrıların olaylara karışması. *Milli dil ve nazım şekilleriyle söylenmesi Türk Edebiyatı: Öykü Kitapları Kronolojisi 1 (1867- 1929)/ Ali ŞAHİN I )KURULUŞ DÖNEMİ: 1870-1930 (1) Hazırlık/etkiler: (1870-1900) Ahmet Mithat, Emin Nihat, Samipaşazade Sezai, Nabizade Nâzım, Hüseyin Cahit Yalçın, Halit Ziya Uşaklıgil, Ahmet Hikmet Müftüoğlu, Ercüment Ekrem Talu, Hüseyin Rahmi Gürpınar. (2) Çağdaşlaşma Yolundaki İlk Adımlar: (1900-1930) Ömer Seyfettin, Memduh Şevket Esendal, Yukap Kadri Karaosmanoğlu, Halide Edip Adıvar, Refik Halit Karay, Selahattin Enis, F. Celâlettin, Osman Cemal Kaygılı, Reşat Nuri Güntekin, Kenan Hulusi Koray, Nahit Sırrı Örik.(**) *** *** 1867 AZİZ: Muhayyelat-ı Aziz Efendi 1870/71 AHMET MİTHAT: Kıssadan Hisse 1870/71 AHMET MİTHAT: Letaif-i Rivayat 1871/72 AHMET MİTHAT: Durub-i Emsal-i Osmaniye Hükemiyatının Ahkamını Tasvir 1872/75 EMİN NİHAT: Müsameretname 1875 MEHMET CELAL: Cemile 1875 MEHMET CELAL: Venüs 1886 NÂBİZÂDE NÂZIM: Bahtiyar mıdırlar? (yılı ?) 1886 NÂBİZÂDE NÂZIM: Yadigârlarım uö 1888 UŞAKLIGİL, Halit Ziya: Bir İzdivacın Tarih-i Muâşakası 1890 NÂBİZÂDE NÂZIM: Bir Hâtıra 1890 NÂBİZÂDE NÂZIM: Karabibik uö(1890/1891) 1890 NÂBİZÂDE NÂZIM: Zavallı Kız uö (1889/1890), 1890 UŞAKLIGİL, Halit Ziya: Bir Muhtıranın Son Yaprakları 1891 MÜFTÜOĞLU, Ahmet Hikmet: Leylâ Yâhut Bir Mecnunun İntikâmı 1891 NÂBİZÂDE NÂZIM: Hâlâ Güzel uö 1891 NÂBİZÂDE NÂZIM: Haspa uö 1891 NÂBİZÂDE NÂZIM: Sevdâ uö 1891 RECAİZADE MAHMUT EKREM: Muhsin Bey yahut Şairliğin Hazin Bir Neticesi(u.ö) 1892 NÂBİZÂDE NÂZIM: Seyyie-i Tesâmüh uö 1892 SÂMİ PAŞAZÂDE SEZÂİ: Küçük Şeyler 1894 UŞAKLIGİL, Halit Ziya: Bu Muydu? 1894 UŞAKLIGİL, Halit Ziya: Nâkil (4 Cilt yerli ve yabancı öyküler: 1894-1896) 1896 UŞAKLIGİL, Halit Ziya: Heyhat 1896 UŞAKLIGİL, Halit Ziya: Küçük Fıkralar (3 Cilt) 1897 RECAİZADE MAHMUT EKREM: Şemsa (u.ö) 1897 YALÇIN, Hüseyin Cahit: Hayat-ı Muhayyel 1898 SÂMİ PAŞAZÂDE SEZÂİ: Rumûz-ül Edeb (Hikâye, Hâtıra) 1898 VECİHİ: Halime (u.ö) 1898 VECİHİ: Hikaye-i Müntehabat Mecmuası 1900 SAMİPAŞAZADE SEZAİ: Rümuz-ül Edeb 1867 1900 UŞAKLIGİL, Halit Ziya: Bir Yazın Tarihi 1901 MÜFTÜOĞLU, Ahmet Hikmet: Haristan 1901 UŞAKLIGİL, Halit Ziya: Solgun Demet 1902 SAFFET ZİYA: Bir Safha-i Kalb 1909 CEMİL SÜLEYMAN (Alyanakoğlu): Timsal_i Aşk 1909 CEMİL SÜLEYMAN (Alyanakoğlu): Ukde 1909 MEHMET RAÛF: Âşıkane 1909 MEHMET RAÛF: İhtizar 1910 ÖMER SEYFETTiN: Tarih Ezelî Bir Tekerrürdür 1910 TEPEYRAN, Ebubekir Hazım: Eski Şeyler 1910 YALÇIN, Hüseyin Cahit: Hayat-ı Hakikiye Sahneleri 1911 ADIVAR ,Halide Edip: Harap Mabetler 1911 KESTELLİ, Raif Necdet: Hisler ve Fikirler 1913 AKA GÜNDÜZ: Türk Kalbi 1913 KARAOSMANOĞLU, Yakup Kadri: Bir Serencam 1913 MEHMET RAÛF: Son Emel 1913 SAFA, Peyami: Bir Mekteblinin Hâtırâtı, Karanlıklar Kralı 1913 SAFFET ZİYA: Hanım Mektupları 1914 MEHMET RAÛF: Hanımlar Arasında 1914 SAFFET ZİYA: Kadın Ruhu 1914 UŞAKLIGİL, Halit Ziya: Bir Şi'r-i Hayal 1916 MEHMET RAÛF: Bir Aşkın Tarihi 1916 MEHMET RAÛF: Menekşe 1917 GÜNTEKiN, Reşat Nuri: Gençlik ve Güzellik 1918 İLERİ, Celal Nuri: Merhume (u.ö) 1918 KARAY, Refik Halit: Ago Paşa'nın Hatıratı 1918 ÖMER SEYFETTiN: Harem 1919 AKA GÜNDÜZ: Kurbağacık 1919 GÜNTEKiN, Reşat Nuri: Eski Ahbab 1919 GÜNTEKiN, Reşat Nuri: Recm 1919 GÜNTEKiN, Reşat Nuri: Roçild Bey 1919 KARAY, Refik Halit: 1919 Memleket Hikayeleri 1919 MEHMET RAÛF: İlk Temas İlk Zevk 1919 MEHMET RAÛF: Kadın İsterse 1919 MEHMET RAÛF: Üç Hikâye 1919 ÖMER SEYFETTiN: Efruz Bey 1919 ÖMER SEYFETTİN: Yalnız Efe 1919 SAFA, Peyami: İstanbul Hikâyeleri 1919 SEDES, Selami İzzet: Teselli (u.ö) 1920 GÜRPINAR, Hüseyin Rahmi: Kadınlar Vaizi 1920 MEHMET RAÛF: Pervaneler Gibi 1920 MEHMET RAÛF: Safo ve Karmen 1920 UŞAKLIGİL, Halid Ziya: Sepette Bulunmuş 1921 DEVRİM, İzzet Melih: Hüzün ve Tebessüm (düz-yazı şiirleriyle beraber) 1922 ? 1922 ADIVAR, Halide Edip: Dağa Çıkan Kurt 1922 KARAY, Refik Halit: Guguklu Saat 1922 KESTELLİ, Raif Necdet: Ziya ve Sevda(mensureler-hikayeler) 1922 MÜFTÜOĞLU, Ahmet Hikmet: Çağlayanlar 1922 SAFA, Peyami: Gençliğimiz 1922 UŞAKLIGİL, Halid Ziya: Bir Hikâye-i Sevda 1923 ADIVAR, Halide Edip: İzmir'den Bursa'ya (Yakup Kadri, Falih Rıfkı, Mehmet Asım'la birlikte) 1923 DERVİŞ, Suat: Ahmet Ferdi 1923 DERVİŞ, Suat: Behire'nin Talipleri 1923 GÖKTULGA, Fahri Celal: Talâk-ı Selâse 1923 GÜNTEKiN, Reşat Nuri: Sönmüş Yıldızlar 1923 KARAOSMANOĞLU, Yakup Kadri: Rahmet 1923 KAYGILI, Osman Cemal: Altın Babası 1923 KAYGILI, Osman Cemal: Bir Kış Gecesi 1923 KAYGILI, Osman Cemal: Çuvalcı Şeyhinin Halefi 1923 MEHMET RAÛF: Aşk Kadını 1923 SAFA, Peyami: Aşk Oyunları 1923 SAFA, Peyami: Siyah Beyaz Hikâyeler 1923 SÂMİ PAŞAZÂDE SEZÂİ: İclâl (Hikâye, Hâtıra) 1923 TALU, Ercüment Ekrem: Teravihten Sahura 1924 DERVİŞ, Suat: Ben mi? 1924 GÜRPINAR, Hüseyin Rahmi: Meyhanede Hanımlar 1924 MEHMET RAÛF: Gözlerin Aşkı 1924 SAFA, Peyami: Süngülerin Gölgesinde 1924 SAFFET ZİYA: Silinmiş Çehreler,Beliren Simalar 1924 SELÂHATTİN ENİS (Ataabeyoğlu): Bataklık Çiçeği (1918-1928 arasında dergi ve gaz. Yay. Öyk. kitaplaştırılmamıştır) 1924 YALÇIN, Hüseyin Cahit: Niçin Aldatırlarmış? 1925 TALU, Ercüment Ekrem: Sevgiliye Masallar 1925 KAYGILI, Osman Cemal: Çingene Kavgası 1925 KAYGILI, Osman Cemal: Eşkıya Güzeli 1925 KAYGILI, Osman Cemal: Gonce'nin İntihârı 1925 SAFA, Peyami: Ateşböcekleri 1925 SAFA, Peyami: Bir Genç Kız Kalbinin Cürmü 1925 TALU, Ercüment Ekrem: Sevgiliye Masallar 1926 GÖVSA, İbrahim Alaaddin: Şen Yazılar 1926 ÖMER SEYFETTİN: Gizli Mabet 1926 ÖMER SEYFETTİN: Yüksek Ökçeler 1926 TALU, Ercüment Ekrem: Kız Ali 1927 AKA GÜNDÜZ: Bu Toprağın Kızları 1927 GÖKTULGA, Fahri Celal: Kına Gecesi 1927 GÜNTEKiN, Reşat Nuri: Tanrı Misafiri 1927 GÜREVİN, Server Ziya: Komşunun Udu 1927 MEHMET RAÛF: Eski Aşk Geceleri 1927 TALU, Ercüment Ekrem: Güldüren Kitap 1927 TALU, Ercüment Ekrem: Gün Doğmayınca 1927 TALU, Ercüment Ekrem: Meşedi'nin Hikayeleri 1928 AKA GÜNDÜZ: Hayattan Hikayeler 1928 AKTAY, Salih Zeki: Evhamlı 1928 GEZGİN, Hakkkı Süha: Aşk Arzuhalcisi 1928 GÜNTEKiN, Reşat Nuri: Leylâ ile Mecnun 1928 ŞÜKÜFE NİHAL: Tevekkülün Cezası 1929 KORAY, Kenan Hulusi: Bir Yudum Su 1929 ÖRiK, Nahit Sırrı: Kırmızı ve Siyah

16:34 - 22/4/2006 - yorum yaz

istek

ben ödevim için sizden insanlığın ilk edebi ürünlerini yazrsanız sevinirim(sözlü ve yazılı)

CaYmAz61 - 2006-09-21 19:41:48 - 2006-09-21 19:41:48

---

İslamiyet Öncesi SözLü ÜrünLEr HAkkında ßilqi İstiyorum

Lütfen Hemen ßana Hemen Yazarsanız sevinirim SayqıLArımLa

fevzi - 2006-05-01 11:39:35 - 2006-05-01 11:39:35

---